نیمرو در فرهنگ عامه + دستور پخت


خوب دوستان نیمرو یکی ازمباحث خوشمزه ی مورد علاقه ی منه که کلی هم فلسفه پشتش نهفته است!!!!!!! که تو این پست می خونید. این پست بیشتر جنبه ی یادآوری و جمع کردن مطالب جالب توی فرهنگ عامه رو داره البته از نظر تخم مرغی! وگرنه هیشکی ندونه من که می دونم که همه ی شما نیمرو پزهای قهاری هستید! پس به عنوان یکی از غذاهای معهم در آشپزی سنتی بزن بریم سراغ نیمرو:
می گویند در زمان باستان – یعنی دو سه نسل پیش – وقتی می خواستند قابلیت دختری را برای خانه داری آزمایش کنند، از او می خواستند که یک نیمروی ساده درست کند. این آزمایش کاملاً دقیق بود، چون که درست کردن نیمرو به همان اندازه که ساده است ظرافت و دقت می خواهد. خطر بیشتر در مدت معطل شدن تابه روی آتش و سفت شدن تخم مرغ است، و البته در برداشتن تابه پیش از آن که تمام سفیده ی تخم مرغ ببندد.
نیمرو را قدیم در دوری مسی درست می کردند، که بشقاب مسی لبه داری است و در حقیقت چیزی است میان تابه و بشقاب. اگر دوری نداشته باشید، یک تابه ی کوچک هم کار دوری را می کند.*
باور مکن به وعده و زنهار دل مده           از ماکیان نسیه به این تخم مرغ نقد
تخم مرغ فاسد روی آب به حالت شناور در می آید و با این روش شناخته می شود. بهتر است قبل از پختن تخم مرغ ها، اول هر یک را در کاسه ی کوچکی بشکنید. وقتی از سالم بودن آن مطمئن شدید  آن را بپزید.
با این که تخم مرغ غذای ساده ای است ولی پختن یک نیمروی خوب نمودار آشپزی خوب است.
تخم مرغ در فرهنگ ما سمبل و نماد باروری است و از هزاران سال پیش پارسیان در عید مهرگان و نوروز تخم مرغ را هفت رنگ می کردند. هم چنین در تولد حضرت محمد (ص) مرسوم است که تخم مرغ ها را رنگ می کنند. روس ها و ارامنه هم در جشن ها و مراسم مذهبی و عید پاک تخم مرغ ها را رنگ می کنند و روی آنها نقش و نگارهای مذهبی می زنند.
در زبان فارسی مثل های زیادی درباره ی تخم مرغ وجود دارد. مانند:
– تخم در زرده می کند یا تخم دو زرده نمی کند: کار بسیار مهمی می کند ( یا نمی کند)
– از تخم گلین چوزه ( جوجه) نزاید.
– تخم مرغ زرین، تخم طلا:
1) کنایه از هر چیز گران بها و کمیاب
2) کنایه از هر چیز کمیابی که به آسانی حاصل آید و بر اثر شدت آزِ دارنده ی آن از دست برود. چنان که شخصی را مرغی به دست آمد که هر روز یک تخم طلا می گذاشت و او از آن تخم مرغ ها بهره می برد  ولی روزی به طمع آن که داخل شکم مرغ طلای بیشتری هست، مرغ را بکشت ولی چیزی نیافت و پشیمان شد. مثَلِ مرغی که تخم زرین می نهاد اشاره به این داستان است.
3) فیلیپوس پدر اسکندر مقدونی هزار تخم طلا برای دارا به رسم باج  می فرستاد چون وی بمرد و اسکندر به پادشاهی رسید، این پیغام را به دارا فرستاد:
«مرغی که تخم زرین می کرد بمرد.»
– تخم مرغ لق در دهان کسی شکستن: با وعده ی دروغ کسی را به طمع خام انداختن.
– تخم مرغش زرده ندارد: آدم شیاد و دغل و حقه بازی است.
– تخم نکرد روزی هم که کرد در کاهدان کرد: مثل: حسنی به مکتب نمی رفت، وقتی می رفت جمعه می رفت.**
شادانه نوشت:
خوب حالا می رسیم به طرز تهیه که تقریباً توی همه ی کتاب ها یکسان هست. برای تهیه ی یه نیمروی اصیل و درجه یک اول روغن یا کره یا روغن حیوانی رو توی تابه ریخته و روی شعله ی ملایم داغ می کنیم. تخم مرغ ها رو یکی یکی توی کاسه ی کوچولویی شکسته و توی تابه ریزیم ( احتیاط: پوست زرده پاره نشه) می تاونیم در تابه رو بذاریم. می تونیم هم نذاریم. شعله رو کم کرده می ذاریم لبه های سفیده برشته بشه و کمی خودش رو بگیره. زرده شل باقی می مونه. نمک و فلفل یا نمک و زردچوبه می پاشیم و از روی آتیش برمی داریم. در اینجا از اعماق وجودمون متوجه می شیم که چه کدبانوی نمونه ای هستیم که بلدیم نیمروی اصیل رو به درستی بپزیم!
و اما: 
ما یه کتاب پنج جلدی تهران قدیم تو کتابخونه مون داریم که جلد پنجمش به آشپزی در تهران قدیم پرداخته. به خاطر نثر قدیمی و شیوه ی نگارش جالبش این دستور رو هم می نویسم ( از روی کتاب البته):
نیمروی ساده: مواد لازم: تخم مرغ، روغن، نمک یا شکر.
دستور طبخ: روغن را روی آتش گذارده داغ که شد، تخم مرغ را یکی یکی در نعلبکی شکسته اگر سالم بود در روغن بیندازد و در ظرفش را گذارد، یکی دو دقیقه صبر بکنند. « فایده ی در نعلبکی یا پیاله ی جداگانه شکستن و ریختن آن است که اگر تخم مرغی خراب بود همه ی نیمرو را خراب نکند.» سپس رویش نمک پاشیده سر سفره ببرند. اگر دوست داشته باشند می توانند به جای نمک روی نیمرو خاکه قند یا شکر پاشیده میل کنند. « البته که قند یا شکر ساییده برای پاشیده بهتر از شکر است، چه شکر نکوبیده زیر دندان مثل ریگ چرق چرق کرده خورنده را ناراحت می کند.» واضح است که روغن حیوانی اعلا نیمرو را مطبوع تر می کند، و ضمناً باید به خاطر داشت که خوب و بد روغن نیز از نیمرو معلوم می شود. فایده ی گذاشتن در ظرف نیمرو هم در پختن آن است که تخم مرغ ها بالا زده و زیبا و مغزپخت می شود. مدت زمان روی آتش ماندن نیمرو از دو دقیقه نباید تجاوز بکند مگر آنکه بخواهند آن را سفت بخورند. ***
منابع:
* نجف دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، جلد دوم، ص 1362
**نجمیه خلیلی باتمانقلیچ، نوش جان، ص 102
***جعفر شهری، تهران قدیم، جلد پنجم، ص 130
خوب دیگه عزیزانم بپرید برید نیمرو رو بذارید رو اجاق و برای همسری با آب و تاب قصه های نیمرویی تعریف کنید و دو تایی بخورید و شاد باشید. منم برم کتابام رو بچینم سر جاشون دوباره.
پست های نیمرویی قبلی:
نیمرو با مخلفات
نیمرو با سس ماست
محقق و نیمرو پز و عکاس: شادانه خانم
Advertisements
این نوشته در فرهنگ لغت آشپزی, نیمرو و املت, صبحانه و عصرانه ارسال شده و با برچسب‌گذاری شده. این نوشته را نشانه‌گذاری کنید.

18 پاسخ برای نیمرو در فرهنگ عامه + دستور پخت

  1. به به.
    از ما نیمرو شناس ساختی شادی جونی.
    مرسی ی ی 😉

  2. میگم شادی از این بعد نیمرو رو با چاشنی این داستانا میدیم به همسری و از کدبانو گری خویش بسی در پوست نمیگنجیم 🙂
    وای منم الان گشنه این عکس آخر چه کرد!!! :*

  3. khanjon :گفت

    ديروز درست كردم و بيادت بودم شادانه جان.

  4. شاپرک :گفت

    سلام شادی جوووووووووووونم حالت چطوره .
    خیلی از این پستت لذت بردم هم تاریخچه زیبائی که از نیمرو گفتی و هم متن پخت نیمرو در تهران قدیم برام خیلی جالب بود و از خوندنش لذت بردم مضاف بر اینکه اینقدر این پست اشتهابرانگیز بود که تصمیم گرفتم نیمرو بخورم اونم تو دوری مسی آخه ما داریم .

  5. حسین :گفت

    آدم میاد اینجا بدجوری گرسنش میشه!

  6. eligooloo :گفت

    باریکلا به این دوست خوش ذوقم دست گلت درد نکنه . منم این 5 جلد تهران قدیم و کتاب مستطاب آشپزی را دارم . خیلی لذت میبرم از خوندنشون . دستت درد نکنه شادانه . خوب شو دیگه پاشو بیا سر کارت مردم گرسنه هستن

  7. لیلا.ع :گفت

    شادی جان نگرانتم عزیزم
    هر روز سر میزنم به پیجت اما خبری نیست امروز اومدن اینجا دیدم از بیماری گفتی
    امیدوارم که هر چه زودتر خوب بشی و دوباره با بودنت این فضای اینترنتی رو شاد کنی
    منتظریم زود برگردی سالم و سر حال

  8. مرضیه :گفت

    سلام من تازه اومدم توی جمع شما امیدوارم هرچه زودتر خوب بشی

  9. لذت بردم از ذوق و دقتت

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s